De Oostvaardersplassen bestaan 50 jaar!

De Oostvaardersplassen zijn de afgelopen tijd negatief in het nieuws geweest. Het beheer van de kuddes grote grazers staat continu ter discussie. Er is gelukkig ook leuk nieuws te melden over de Oostvaardersplassen. Nieuws dat nu wat ondergesneeuwd raakt, maar dat zeker aandacht verdiend. De Oostvaardersplassen bestaan namelijk 50 jaar!

De Oostvaardersplassen vormen een natuurgebied van zo’n 5600 ha (56 km²) tussen Almere en Lelystad in de Nederlandse provincie Flevoland. Het gebied is ontstaan na de drooglegging van de Flevopolders (1950-1968) en dus relatief jong. De Oostvaardersplassen zijn van internationaal belang als moerasgebied en overwinteringsgebied voor vogels. Het gebied is ruwweg in twee gedeelten te onderscheiden: een nat (ca. 3600 ha) en een droog (ca. 2000 ha) gedeelte. Het droge gedeelte wordt gezien als een geschikte habitat voor grote grazers. (Bron: Wikipedia)

De Oostvaardersplassen: hoe het begon

In 1968 werd het zuidelijke deel van Flevoland drooggelegd. Hierbij bleef in een gedeelte van het gebied diepe plassen staan. Het land was niet interessant voor ontwikkelaars, omdat de bodem uit weinig vruchtbare zandgrond bestond, die door de ligging erg nat bleef. Zo konden de Oostvaardersplassen ontstaan. Er werd over heel zuid Flevoland riet gezaaid, als eerste stap voor de ontginning. Dit maakte het gebied erg geliefd bij vogels. Zo geliefd zelfs dat er in 1975 werd besloten om de Oostvaardersplassen tijdelijk de status van natuurgebied te geven.

Er werden maatregelen genomen om het waterpeil in de plassen te kunnen regelen en steeds meer vogels verbleven in het gebied. Ook veel ganzen graasden in de plassen, waardoor er steeds meer open water ontstond. Dat was echter niet zo gunstig voor andere waardevolle vogels en daarom werden in 1982 omringende landbouwgebieden bij het natuurgebied betrokken. Er was dan genoeg droog glasland voor de ganzen om in hun voedsel te voorzien. De spoorlijn die aangelegd werd in die tijd moest ook wijken. Daarom loopt deze in een boog van Almere naar Lelystad.

Grote grazers

De eerste grote grazers werden in 1983 in het gebied geïntroduceerd. 32 Heckrunderen en (een jaar later) 20 Konikpaarden moesten er voor zorgen dat het grasland naast het moerasgebied van de vogels open bleef. Pas in 1992 werden er ook edelherten uitgezet. Zij moesten de zone met veel (vlier)struiken in het gebied in toom houden. Tot 1995 was er sprake van seizoensbegrazing en werden de grazers ‘s winters op stal gezet en bijgevoerd. Daarna werd het beleid gewijzigd en werd het ‘wildernismodel’ van bioloog Frans Vera leidend. Staatsbosbeheer nam toen ook het stokje over van Rijkswaterstaat.

Het beleid wat betreft de grote grazers is tien jaar lang hetzelfde gebleven. Er werd niet ingegrepen, tenzij dat echt nodig was. Dit leidde tot een grote groei van de kuddes en uiteindelijk tot sterfte van dieren door honger in strenge winters. Vanaf 2006 werd er daarom besloten om de dieren meer beschutting te geven en dieren die in slechte conditie waren te doden.

Recreatie in de Oostvaardersplassen

Vanaf het moment dat het wildernismodel is ingevoerd, is er een tweede doelstelling voor het gebied bijgekomen. Er werd meer aandacht besteed aan recreatie in het gebied. Er zijn in de tussentijd veel observatiepunten gebouwd. Er is een bezoekerscentrum aan de knardijk bij Lelystad en er is een mooi uitkijkpunt met restaurant gemaakt in het Fluitbos bij Almere. Het mooie fietspad, de talloze wandelpaden en uitkijkpunten in het gebied, maakt het nog steeds een fijne plek om te recreëren. En om de afgelopen 50 jaar te vieren heeft Staatsbosbeheer een jubileummagazine uitgebracht. Dit magazine is online te lezen, of te verkrijgen bij het bezoekerscentrum aan de knardijk.

Als je de film ‘de nieuwe wildernis’ nog niet gezien hebt: het is een aanrader!

Wat de toekomst voor de Oostvaardersplassen in petto heeft is nog niet duidelijk. Wel is te zeggen dat het gebied een boeiende geschiedenis kent met veel wisselende belangen, een mooie ontwikkeling en veel discussie over het beheer ervan. Wil je op de hoogte blijven van al het nieuws rondom de Oostvaarderplassen? Voer dit dan als zoekopdracht in op ZEPservice.